{"id":212,"date":"2026-03-30T13:28:57","date_gmt":"2026-03-30T11:28:57","guid":{"rendered":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/?p=212"},"modified":"2026-03-30T13:28:57","modified_gmt":"2026-03-30T11:28:57","slug":"kobiety-i-osoby-afab-w-spektrum-autyzmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/2026\/03\/30\/kobiety-i-osoby-afab-w-spektrum-autyzmu\/","title":{"rendered":"Kobiety i osoby AFAB w spektrum autyzmu"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autyzm mo\u017ce si\u0119 inaczej prezentowa\u0107 u kobiet i os\u00f3b AFAB (<em>assigned female at birth<\/em>), czyli os\u00f3b z przypisan\u0105 p\u0142ci\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105 przy urodzeniu. M.in. z tego powodu s\u0105 one diagnozowane o wiele p\u00f3\u017aniej w swoim \u017cyciu. Niecz\u0119sto ich droga do diagnozy jest d\u0142uga i kr\u0119ta, pe\u0142na innych (zdarza si\u0119, \u017ce mylnych) rozpozna\u0144. Bywa r\u00f3wnie\u017c tak, \u017ce dopiero diagnoza ich dziecka w kierunku autyzmu u\u015bwiadamia im analogi\u0119 do ich w\u0142asnego \u017cycia (Buchholz, 2021).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Przyczyny cz\u0119stszego diagnozowania autyzmu u m\u0119\u017cczyzn ni\u017c u kobiet (Buchholz, 2021)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>opieranie kryteri\u00f3w diagnostycznych w klasyfikacjach na markerach behawioralnych charakterystycznych dla m\u0119\u017cczyzn\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>inna prezentacja objaw\u00f3w u kobiet ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>maskowanie cech autystycznych przez kobiety<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wyst\u0119powanie u kobiet mniejszej liczby sztywnych zachowa\u0144 i budz\u0105cych podejrzenia o autyzm intensywnych zainteresowa\u0144<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kulturowe interpretacje zachowa\u0144 (uznanie osoby za nie\u015bmia\u0142\u0105, pasywn\u0105, niedojrza\u0142\u0105 czy infantyln\u0105)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>u kobiet z autyzmem wyst\u0119puje tendencja do internalizacji (np. l\u0119k, depresja), zamiast do eksternalizacji\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przes\u0142oni\u0119cie diagnostyczne, czyli niew\u0142a\u015bciwe przypisanie cech autyzmu do wcze\u015bniej zdiagnozowanych zaburze\u0144 psychicznych, takich jak zaburzenia l\u0119kowe, zaburzenia jedzenia lub zaburzenia osobowo\u015bci\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Narz\u0119dzia diagnostyczne stosowane w kierunku rozpoznania autyzmu nie s\u0105 czu\u0142e na przejawy autyzmu u dziewcz\u0105t, a ich budowa opiera si\u0119 na koncepcji autyzmu skoncentrowanej na m\u0119\u017cczyznach (Buchholz, 2021). Narz\u0119dzia te zosta\u0142y stworzone na podstawie bada\u0144 przeprowadzonych w przewa\u017caj\u0105cej mierze z udzia\u0142em m\u0119\u017cczyzn i os\u00f3b AMAB z autyzmem. Co wi\u0119cej, pr\u00f3by standaryzacyjne dla tych narz\u0119dzi s\u0105 tak\u017ce zdominowane przez p\u0142e\u0107 m\u0119sk\u0105, tym samym kwestionowana jest ich dok\u0142adno\u015b\u0107 oceny i trafno\u015b\u0107 w odniesieniu do dziewcz\u0105t i kobiet z autyzmem (Rynkiewicz, Janas-Kozik, S\u0142opie\u0144, 2018).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Konsekwencje psychologiczne (Buchholz, 2021)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBrak \u015bwiadomo\u015bci autystycznej genezy swoich zachowa\u0144, podlegaj\u0105cych nieco innym kategoriom definicyjnym, powoduje, \u017ce kobiety korzystaj\u0105 z etykiet zapo\u017cyczonych ze \u015bwiata neurotypowego, kt\u00f3re maj\u0105 dla nich wymiar stygmatyzuj\u0105cy. Definiuj\u0105 siebie jako \u201edziwne\u201d, \u201ewadliwe\u201d, doszukuj\u0105 si\u0119 w swoim zachowaniu przejaw\u00f3w patologii, co wp\u0142ywa negatywnie na budowanie konstruktywnego obrazu w\u0142asnej osoby.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Inne konsekwencje psychologiczne (Buchholz, 2021)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nawarstwianie si\u0119 trudno\u015bci\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>uruchamianie patologicznych mechanizm\u00f3w radzenia sobie<\/li>\n\n\n\n<li>utrudnione uzyskanie wsparcia spo\u0142ecznego, izolacja<\/li>\n\n\n\n<li>wyobcowanie spo\u0142eczne\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>brak zrozumienia<\/li>\n\n\n\n<li>frustracja z powodu nietrafionych metod terapii (w przypadku b\u0142\u0119dnie stawianych diagnoz)<\/li>\n\n\n\n<li>\u017cycie bez wiedzy o bardzo istotnym elemencie ich to\u017csamo\u015bci\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rozpowszechnienie (Buchholz, 2021)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSzacuje si\u0119, \u017ce cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania autyzmu u ch\u0142opc\u00f3w w stosunku do dziewcz\u0105t wynosi 4 do 1. Najnowsze badania wskazuj\u0105 jednak na wi\u0119ksze ni\u017c wcze\u015bniej przypuszczano prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0119powania autyzmu w\u015br\u00f3d dziewczynek i kobiet. Badania szkockie pokazuj\u0105, \u017ce rozpowszechnienie autyzmu z uwzgl\u0119dnieniem r\u00f3\u017cnic p\u0142ciowych wskazuje stosunek 5,5 ch\u0142opc\u00f3w na 1 dziewczynk\u0119 w wieku dzieci\u0119cym; 3,5:1 w wieku dzieci\u0119cym i nastoletnim \u0142\u0105cznie; 2,3:1 tylko dla wieku nastoletniego i ju\u017c 1,8:1 w wieku doros\u0142ym (Rutherford i in., 2016).\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buchholz, A. (2021). Kobiety ze stanami ze spektrum autyzmu\u2013zarys charakterystyki funkcjonowania. <em>Cz\u0142owiek-Niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107-Spo\u0142ecze\u0144stwo, 52<\/em> (2), 61-74.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rutherford, M., McKenzie, K., Johnson, T., Catchpole, C., O\u2019Hare, A., McClure, I., Forsyth, K., McCartney, D., Murray, A. (2016). Gender ratio in a clinical population sample, age of\u00a0diagnosis and duration of assessment in children and adults with autism spectrum disorder.Autism: <em>The International Journal of Research and Practice, 20<\/em>(5), 628\u2013634.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rynkiewicz, A., Janas-Kozik, M., S\u0142opie\u0144, A. (2019). Dziewcz\u0119ta i kobiety z autyzmem. P<em>sychiatria polska, 53<\/em>(4), 737-752.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autyzm mo\u017ce si\u0119 inaczej prezentowa\u0107 u kobiet i os\u00f3b AFAB (assigned female at birth), czyli os\u00f3b z przypisan\u0105 p\u0142ci\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105 przy urodzeniu. M.in. z tego powodu s\u0105 one diagnozowane o wiele p\u00f3\u017aniej w swoim \u017cyciu. Niecz\u0119sto ich droga do diagnozy jest d\u0142uga i kr\u0119ta, pe\u0142na innych (zdarza si\u0119, \u017ce mylnych) rozpozna\u0144. Bywa r\u00f3wnie\u017c tak, \u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":213,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-212","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-info"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":214,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212\/revisions\/214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}