{"id":209,"date":"2026-03-30T13:24:23","date_gmt":"2026-03-30T11:24:23","guid":{"rendered":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/?p=209"},"modified":"2026-03-30T13:24:23","modified_gmt":"2026-03-30T11:24:23","slug":"krytyka-dda-ddd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/2026\/03\/30\/krytyka-dda-ddd\/","title":{"rendered":"Krytyka DDA\/DDD"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czym jest DDA? (Margasi\u0144ski, 2013)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTym terminem okre\u015bla si\u0119 osoby doros\u0142e, kt\u00f3re wzrasta\u0142y w rodzinach alkoholowych. Wywiedzione z ruchu samopomocowego obserwacje wskazywa\u0142y, \u017ce osoby te w \u017cyciu doros\u0142ym prze\u017cywaj\u0105 szereg trudno\u015bci adaptacyjnych, zahamowania i l\u0119ki, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142a wi\u0105zane s\u0105 ze specyfik\u0105 wzrastania w dysfunkcjonalnych rodzinach alkoholowych, z panuj\u0105cymi tam normami, podejmowanymi rolami psychologicznymi, zaburzeniami komunikacji itd.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czym jest DDD? (Margasi\u0144ski, 2013)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cZ tego samego nurtu terapeutyczno-samopomocowego\u00a0w ostatnich latach wyrasta nowy koncept tzw. doros\u0142ych dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych (stosowany w literaturze skr\u00f3t: DDD), kt\u00f3ry to termin u\u017cywany jest w odniesieniu do jednostek wzrastaj\u0105cych w rodzinach z r\u00f3\u017cnymi dysfunkcjami, innymi ni\u017c choroba alkoholowa (strukturalna bieda i bezrobocie, chroniczne choroby, hazard, przemoc etc.), a prze\u017cywaj\u0105cych r\u00f3\u017cnorodne trudno\u015bci w \u017cyciu doros\u0142ym.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czy takie jednostki istniej\u0105 w klasyfikacjach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niekt\u00f3rzy postulowali, by wprowadzi\u0107 osobowo\u015b\u0107 okre\u015blan\u0105 mianem syndromu DDA jako samoistne zaburzenie osobowo\u015bci, do klasyfikacji zaburze\u0144 psychicznych. Wnioski te nie zosta\u0142y jednak przyj\u0119te i syndrom ten nie widnieje w \u017cadnej klasyfikacji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Krytyka<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lilienfeld i inni (2011) zaliczaj\u0105 tzw. syndrom doros\u0142ych dzieci alkoholik\u00f3w do jednego z mit\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii popularnej.\u00a0Z tzw. syndromem DDA \u0142\u0105czonych jest kilkadziesi\u0105t cech osobowo\u015bci, co zosta\u0142o poddane uzasadnionej krytyce. Zdaniem Burka i Shera (1988) wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci pochodz\u0105cych z rodzin alkoholowych zdaje si\u0119 funkcjonowa\u0107 w miar\u0119 normalnie (je\u015bli przez poj\u0119cie normy rozumie\u0107 zachowania, kt\u00f3re s\u0105 typowe dla danego spo\u0142ecze\u0144stwa).\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istnienie tego syndromu otwiera osobom drzwi do tego, by przerzuci\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za to, jak wygl\u0105da ich \u017cycie obecnie, na b\u0142\u0119dy rodzic\u00f3w i dysfunkcjonalne \u015brodowisko z czas\u00f3w dzieci\u0119cych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0105k (2009) wskazuje na niebezpiecze\u0144stwo nadinterpretowania informacji przez pacjent\u00f3w (efekt Barnuma) i potencjaln\u0105 zmian\u0119 zachowania zgodnie z mechanizmem samospe\u0142niaj\u0105cego si\u0119 proroctwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rzeczywisto\u015b\u0107 (Margasi\u0144ski, 2013)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPomimo fundamentalnych trudno\u015bci definicyjnych i zr\u00f3\u017cnicowanych wynik\u00f3w bada\u0144 empirycznych zar\u00f3wno koncepty tzw. wsp\u00f3\u0142uzale\u017cnienia, jak i tzw. DDA w obr\u0119bie lecznictwa odwykowego i ruchu samopomocowego maj\u0105 status pe\u0142noprawnych jednostek chorobowych; w plac\u00f3wkach tych pod takimi nazwami funkcjonuj\u0105\u00a0grupy terapeutyczne \u2013 jest to namacalny przyk\u0142ad rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy naukow\u0105\u00a0teori\u0105 a psychologiczn\u0105 praktyk\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Efekt horoskopowy (Margasi\u0144ski, 2013)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cInaczej efekt Forera lub efekt Barnuma. Zjawisko to polega na obserwacji, \u017ce ludzie akceptuj\u0105 okre\u015blone opisy osobowo\u015bci jako trafne w odniesieniu do siebie, podczas, gdy w rzeczywisto\u015bci s\u0105 to opisy og\u00f3lne, niejednoznaczne, niejednokrotnie o podw\u00f3jnym znaczeniu, ale powi\u0105zane z cechami spo\u0142ecznie po\u017c\u0105danymi, trudnymi z tego powodu do odrzucenia, co powoduje, \u017ce maj\u0105 charakter opis\u00f3w powszechnie akceptowanych. Efekt Barnuma nasila si\u0119, gdy osoba zainteresowana jest przekonana, \u017ce analizy zosta\u0142y przygotowane specjalnie dla niej, ich \u017ar\u00f3d\u0142em jest autorytet, gdy podkre\u015blane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie pozytywne cechy. Tzw. o\u015bwiadczenia Barnuma to wieloznaczne okre\u015blenia.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kto jest podatny na dzia\u0142anie efektu horoskopowego? (Margasi\u0144ski, 2013)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPr\u00f3b\u0119 systematyzacji bada\u0144 nad efektem Barnuma w diagnozie kwestionariuszowej zamie\u015bci\u0142 w przegl\u0105dowym opracowaniu Fronczyk (2010). Autor wskazuje na cztery grupy czynnik\u00f3w uwzgl\u0119dnianych\u00a0w badaniach nad uwarunkowaniami efektu Barnuma, s\u0105 to: w\u0142a\u015bciwo\u015bci fa\u0142szywych\u00a0informacji zwrotnych, rzeczywiste i spostrzegane w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u017ar\u00f3d\u0142a informacji, nieracjonalno\u015b\u0107 badanych i pope\u0142niane przez nich b\u0142\u0119dy poznawcze, cechy osobowo\u015bci\u00a0sprzyjaj\u0105ce cz\u0119stszej akceptacji fa\u0142szywych informacji zwrotnych.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a:\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0105k, O. (2009). Poznawcze, emocjonalne i behawioralne skutki otrzymania informacji zwrotnej o wynikach badania psychologicznego. W: K. Janowski, J. Gierus (red.), <em>Cz\u0142owiek chory. Aspekty biopsychospo\u0142eczne,<\/em> t. 1, (s. 63\u201376). Lublin:\u00a0Wydawnictwo Drukarnia Best Print s.c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Burk, J. P., Sher, K. J. (1988). The \u201cforgotten children\u201d revisited: Neglected areas\u00a0of COA research. <em>Clinical Psychology Review, 8,<\/em> 285\u2013302.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fronczyk, K. (2010). Efekt Barnuma \u2013 jedno z zagro\u017ce\u0144 procesu komunikowania\u00a0informacji zwrotnych osobom badanym w diagnozie psychologicznej. W: B. Jacennik (red.), <em>Komunikowanie spo\u0142eczne w promocji i ochronie zdrowia<\/em> (s. 117\u2013132). Warszawa: VizjaPress&amp;IT.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lilienfeld, S. O., Lynn, S. J., Ruscio, J., Beyerstein, B. L. (2011). <em>50 wielkich mit\u00f3w\u00a0psychologii popularnej. <\/em>Warszawa: Wydawnictwo CiS. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Margasi\u0144ski, A. (2013). Pu\u0142apki diagnozy psychologicznej na przyk\u0142adzie efektu Barnuma i tzw. syndromu doros\u0142ych dzieci z rodzin dysfunkcyjnych. <em>Studia Psychologica: Theoria et praxis., 13<\/em>(1), 85-99.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest DDA? (Margasi\u0144ski, 2013) \u201cTym terminem okre\u015bla si\u0119 osoby doros\u0142e, kt\u00f3re wzrasta\u0142y w rodzinach alkoholowych. Wywiedzione z ruchu samopomocowego obserwacje wskazywa\u0142y, \u017ce osoby te w \u017cyciu doros\u0142ym prze\u017cywaj\u0105 szereg trudno\u015bci adaptacyjnych, zahamowania i l\u0119ki, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142a wi\u0105zane s\u0105 ze specyfik\u0105 wzrastania w dysfunkcjonalnych rodzinach alkoholowych, z panuj\u0105cymi tam normami, podejmowanymi rolami psychologicznymi, zaburzeniami komunikacji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":210,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-209","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-info"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":211,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/209\/revisions\/211"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}