{"id":176,"date":"2026-03-01T19:57:21","date_gmt":"2026-03-01T17:57:21","guid":{"rendered":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/?p=176"},"modified":"2026-03-01T19:57:21","modified_gmt":"2026-03-01T17:57:21","slug":"audyzm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/2026\/03\/01\/audyzm\/","title":{"rendered":"Audyzm"},"content":{"rendered":"\n

Tomaszewski, Wieczorek i Moro\u0144 (2018)<\/strong> podaj\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105 definicj\u0119 audyzmu:<\/p>\n\n\n\n

1. Pogl\u0105d, w my\u015bl kt\u00f3rego dana osoba jest lepsza od innych przez sam\u0105 zdolno\u015b\u0107 s\u0142yszenia lub zachowania si\u0119 jak osoba s\u0142ysz\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

2. System korzy\u015bci oparty na zdolno\u015bci s\u0142yszenia.<\/p>\n\n\n\n

3. Fonocentryzm, nastawienie \u0142\u0105cz\u0105ce to\u017csamo\u015b\u0107 cz\u0142owieka z mow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Hauser i in. (2010, s. 490)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201cAudyzm zaczyna si\u0119 od okre\u015blonej teorii cz\u0142owiecze\u0144stwa. M\u00f3wi\u0105cej na przyk\u0142ad, \u017ce prototypowym cia\u0142em cz\u0142owieka jest organizm normalnie s\u0142ysz\u0105cy. W audyzmie cia\u0142o stanowi punkt wyj\u015bcia do klasyfikacji spo\u0142ecznej. Pogl\u0105d, jakoby podstaw\u0105 r\u00f3\u017cnicy by\u0142o cia\u0142o (bo to cia\u0142o u osoby g\u0142uchej jest postrzegane jako niedoskona\u0142e), jest wsp\u00f3lny dla audyzmu, rasizmu i seksizmu. Pogl\u0105d ten prowadzi do za\u0142o\u017cenia, \u017ce cia\u0142a os\u00f3b g\u0142uchych s\u0105 niechciane, gorsze i wymagaj\u0105ce naprawy. W takim stopniu, w jakim osoby g\u0142uche nie s\u0142ysz\u0105 i nie m\u00f3wi\u0105, postrzegane s\u0105 one jako mniej inteligentne, mniej zdolne i mniej ludzkie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Audyzm indywidualny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zr\u00f3\u017cnicowanymi aktami zachowa\u0144 wzgl\u0119dem g\/G\u0142uchych – od \u017cart\u00f3w a\u017c do przest\u0119pstw zwi\u0105zanych z dyskryminacj\u0105. Przejawy audyzmu indywidualnego mo\u017cna zaobserwowa\u0107 na przyk\u0142ad w urz\u0119dach, miejscach pracy i instytucjach, gdzie pracownikom zdarza si\u0119 odmawia\u0107 pomocy g\/G\u0142uchym, poniewa\u017c uwa\u017caj\u0105 oni komunikacj\u0119 z nimi za niemo\u017cliw\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Audyzm nie\u015bwiadomy\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mianem audyzmu nie\u015bwiadomego okre\u015bla si\u0119 na przyk\u0142ad odsuwanie si\u0119 w tramwaju od os\u00f3b, kt\u00f3re pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 j\u0119zykiem migowym, nie umiej\u0105c jednocze\u015bnie poda\u0107 konkretnej przyczyny tego zachowania. Aby dosz\u0142o do dyskryminacji, nie trzeba w\u00f3wczas \u017cywi\u0107 wrogo\u015bci do cz\u0142onk\u00f3w tej spo\u0142eczno\u015bci. Przejawiana dyskryminacja jest efektem jej „w\u0142asnej nie\u015bwiadomo\u015bci, niewiedzy czy nawet wygodnictwa” (Bojarska, 2009, s. 7). Przyk\u0142adem tak poj\u0119tej dyskryminacji jest pytanie do g\/G\u0142uchego o jego umiej\u0119tno\u015b\u0107 u\u017cycia mowy.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bojarska, K. (2009). Psychologiczne i spo\u0142eczne uwarunkowania stereotyp\u00f3w, uprzedze\u0144 i dyskryminacji. W: D. Denes (red.), Jak zorganizowa\u0107 wydarzenie antydyskryminacyjne. Podr\u0119cznik dzia\u0142a\u0144 w spo\u0142eczno\u015bciach lokalnych<\/em> (s. 7-28). Warszawa: Stowarzyszenie Lambda i Stowarzyszenie Otwarte Forum.<\/p>\n\n\n\n

Hauser, P. C., O’Hearn, A., McKee, M., Steider, A., Thew, D. (2010). Deaf epistemology: Deafhood and deafness. American Annals of the Deaf, 154<\/em>(5), 486-492.<\/p>\n\n\n\n

Tomaszewski, P., Wieczorek, R., Moro\u0144, E. (2018). Audyzm a opresja spo\u0142eczna. W: J. Kowalska, R. Dziurla, K. Bargiel-Matuszewicz (red.). Kultura a zdrowie i niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107<\/em> (s. 161-189). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tomaszewski, Wieczorek i Moro\u0144 (2018) podaj\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105 definicj\u0119 audyzmu: 1. Pogl\u0105d, w my\u015bl kt\u00f3rego dana osoba jest lepsza od innych przez sam\u0105 zdolno\u015b\u0107 s\u0142yszenia lub zachowania si\u0119 jak osoba s\u0142ysz\u0105ca. 2. System korzy\u015bci oparty na zdolno\u015bci s\u0142yszenia. 3. Fonocentryzm, nastawienie \u0142\u0105cz\u0105ce to\u017csamo\u015b\u0107 cz\u0142owieka z mow\u0105. Hauser i in. (2010, s. 490) \u201cAudyzm zaczyna si\u0119 od […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":177,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-176","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-info"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=176"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176\/revisions\/178"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiktoriawojciuk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}