Autyzm może się inaczej prezentować u kobiet i osób AFAB (assigned female at birth), czyli osób z przypisaną płcią żeńską przy urodzeniu. M.in. z tego powodu są one diagnozowane o wiele później w swoim życiu. Nieczęsto ich droga do diagnozy jest długa i kręta, pełna innych (zdarza się, że mylnych) rozpoznań. Bywa również tak, że dopiero diagnoza ich dziecka w kierunku autyzmu uświadamia im analogię do ich własnego życia (Buchholz, 2021).
Przyczyny częstszego diagnozowania autyzmu u mężczyzn niż u kobiet (Buchholz, 2021)
- opieranie kryteriów diagnostycznych w klasyfikacjach na markerach behawioralnych charakterystycznych dla mężczyzn
- inna prezentacja objawów u kobiet niż u mężczyzn
- maskowanie cech autystycznych przez kobiety
- występowanie u kobiet mniejszej liczby sztywnych zachowań i budzących podejrzenia o autyzm intensywnych zainteresowań
- kulturowe interpretacje zachowań (uznanie osoby za nieśmiałą, pasywną, niedojrzałą czy infantylną)
- u kobiet z autyzmem występuje tendencja do internalizacji (np. lęk, depresja), zamiast do eksternalizacji
- przesłonięcie diagnostyczne, czyli niewłaściwe przypisanie cech autyzmu do wcześniej zdiagnozowanych zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenia lękowe, zaburzenia jedzenia lub zaburzenia osobowości
Narzędzia diagnostyczne stosowane w kierunku rozpoznania autyzmu nie są czułe na przejawy autyzmu u dziewcząt, a ich budowa opiera się na koncepcji autyzmu skoncentrowanej na mężczyznach (Buchholz, 2021). Narzędzia te zostały stworzone na podstawie badań przeprowadzonych w przeważającej mierze z udziałem mężczyzn i osób AMAB z autyzmem. Co więcej, próby standaryzacyjne dla tych narzędzi są także zdominowane przez płeć męską, tym samym kwestionowana jest ich dokładność oceny i trafność w odniesieniu do dziewcząt i kobiet z autyzmem (Rynkiewicz, Janas-Kozik, Słopień, 2018).
Konsekwencje psychologiczne (Buchholz, 2021)
“Brak świadomości autystycznej genezy swoich zachowań, podlegających nieco innym kategoriom definicyjnym, powoduje, że kobiety korzystają z etykiet zapożyczonych ze świata neurotypowego, które mają dla nich wymiar stygmatyzujący. Definiują siebie jako „dziwne”, „wadliwe”, doszukują się w swoim zachowaniu przejawów patologii, co wpływa negatywnie na budowanie konstruktywnego obrazu własnej osoby.”
Inne konsekwencje psychologiczne (Buchholz, 2021)
- nawarstwianie się trudności
- uruchamianie patologicznych mechanizmów radzenia sobie
- utrudnione uzyskanie wsparcia społecznego, izolacja
- wyobcowanie społeczne
- brak zrozumienia
- frustracja z powodu nietrafionych metod terapii (w przypadku błędnie stawianych diagnoz)
- życie bez wiedzy o bardzo istotnym elemencie ich tożsamości
Rozpowszechnienie (Buchholz, 2021)
“Szacuje się, że częstotliwość występowania autyzmu u chłopców w stosunku do dziewcząt wynosi 4 do 1. Najnowsze badania wskazują jednak na większe niż wcześniej przypuszczano prawdopodobieństwo występowania autyzmu wśród dziewczynek i kobiet. Badania szkockie pokazują, że rozpowszechnienie autyzmu z uwzględnieniem różnic płciowych wskazuje stosunek 5,5 chłopców na 1 dziewczynkę w wieku dziecięcym; 3,5:1 w wieku dziecięcym i nastoletnim łącznie; 2,3:1 tylko dla wieku nastoletniego i już 1,8:1 w wieku dorosłym (Rutherford i in., 2016).”
Źródła:
Buchholz, A. (2021). Kobiety ze stanami ze spektrum autyzmu–zarys charakterystyki funkcjonowania. Człowiek-Niepełnosprawność-Społeczeństwo, 52 (2), 61-74.
Rutherford, M., McKenzie, K., Johnson, T., Catchpole, C., O’Hare, A., McClure, I., Forsyth, K., McCartney, D., Murray, A. (2016). Gender ratio in a clinical population sample, age of diagnosis and duration of assessment in children and adults with autism spectrum disorder.Autism: The International Journal of Research and Practice, 20(5), 628–634.
Rynkiewicz, A., Janas-Kozik, M., Słopień, A. (2019). Dziewczęta i kobiety z autyzmem. Psychiatria polska, 53(4), 737-752.