Definicja ableizmu
Zjawisko ableizmu jest równoległe do terminów takich jak seksizm, ageizm czy rasizm, a więc związanych z systemami podtrzymującymi dyskryminację ze względu na pewien wymiar tożsamości (Król, 2020) i obejmuje negatywne postawy oraz zachowania dyskryminacyjne wobec osób z niepełnosprawnością (Campbell, 2009).
Ableizm dotyczy przeświadczenia, że niepełnosprawność jako taka jest czymś niepożądanym, niekorzystnym czy też destrukcyjnym, co w miarę możliwości, w myśl ujęcia medycznego, powinno być leczone, naprawione, a nawet wyeliminowane (Tomaszewski, Bargiel-Matusiewicz, Pisula, 2015).
Strategie
Australijska badaczka Fiona Kumari Campbell wskazuje na dwie strategie działania uwewnętrznionego ableizmu: taktykę dystansowania (wykluczenie dotyczy innych, ale nie mnie) oraz naśladowania normy (inni są prawdziwie niepełnosprawni, ja nie) (Campbell, 2009).
Internalizacja
Internalizacja (inaczej uwewnętrznianie) oznacza przyjmowanie lub akceptowanie m.in. cudzych poglądów, przy jednoczesnym uważaniu ich za własne i związane z własnym światopoglądem. Osoby z niepełnosprawnościami, które przyswoją ableistyczne poglądy na swój temat, mogą m.in. czuć się gorsze od innych, odczuwać wstyd i myśleć, że stanowią dla innych jedynie obciążenie (Jóhannsdóttir, Egilson, Haraldsdóttir, 2022).
Źródła:
Campbell, F. K. (2009). Contours of Ableism. The Production of Disability and Abledness. London: Palgrave Macmillan.
Jóhannsdóttir, Á., Egilson, S. Þ., Haraldsdóttir, F. (2022). Implications of internalised ableism for the health and wellbeing of disabled young people. Sociology of health & illness, 44(2), 360-376.
Król, A. (2020). Niepełnosprawność, macierzyństwo, opieka: autonomia reprodukcyjna i doświadczenia macierzyństwa kobiet z niepełnosprawnościami w Polsce.
Tomaszewski, P., Bargiel-Matusiewicz, K., Pisula, E. (2015). Między patologią a kulturą: społeczne uwarunkowania niepełnosprawności–wprowadzenie. W: Tomaszewski P., Bargiel-Matusiewicz K., Pisula E., red. Kulturowe i społeczne aspekty niepełnosprawności. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 9-17.