Czy istnieje coś takiego jak depresja klimatyczna?
Można przyjąć, że TAK.
Należy rozumieć to zjawisko jako depresję związaną ze zmianą klimatu (climate-related depression) lub depresję wywołaną zmianą klimatu (climate-induced depression).
Co z diagnozą depresji wywołanej/związanej ze zmianą klimatu?
“Depresja klimatyczna nie jest jednak osobną diagnozą. Nie postuluje się wprowadzenia takiej jednostki chorobowej. Podobnie nie ma depresji „po rozstaniu” czy „po utracie pracy” jako osobnych kategorii diagnostycznych, chociaż liczne straty życiowe uprawdopodabniają zachorowanie na depresję. Zamiast tego ostry i przewlekły stres związany ze zmianą klimatu może na zasadzie reakcji i przewlekłego obciążenia prowadzić i do depresji, i do innych zaburzeń (ich listę podała APA, 2014).” – za: “Klimatyczne ABC”.
By można było mówić o depresji wywołanej/związanej ze zmianą klimatu, osoba musi spełniać kryteria klinicznej depresji.
Symptomy depresji wg ICD-11
Wymóg #1: Konieczna jest obecność jednego z dwóch pierwszych objawów.
- Depresyjny nastrój, uczucie pustki lub drażliwość
- Wyraźnie zmniejszone zainteresowanie lub przyjemność z wykonywanych czynności
Wymóg #2: Minimum 5 spośród wymienionych (powyżej + poniżej) symptomów ma miejsce przez większość dnia, prawie codziennie przez co najmniej 2 tygodnie.
- Zmniejszona zdolność koncentracji i utrzymywania uwagi na zadaniach lub wyraźne niezdecydowanie
- Przekonanie o niskiej samoocenie lub nadmierne i niewłaściwe poczucie winy
- Brak nadziei na przyszłość
- Nawracające myśli o śmierci i myśli samobójcze lub dowody prób samobójczych
- Znaczne zaburzenia snu lub nadmierna ilość snu
- Znacząca zmiana apetytu lub znacząca zmiana masy ciała
- Pobudzenie lub spowolnienie psychoruchowe
- Zmniejszona energia, zmęczenie (nawet przy minimalnym wysiłku)
- Znaczne upośledzenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego, edukacyjnego, zawodowego lub w innych ważnych obszarach. Jeśli funkcjonowanie zostaje utrzymane, to tylko dzięki znacznemu dodatkowemu wysiłkowi.
Czy nadużywamy tego pojęcia?
“Wiele osób mówiących o depresji klimatycznej nie ma jednak na myśli depresji w sensie medycznym jako choroby. Zamiast tego w języku potocznym mówi się o „depresji”, używając tego słowa jako metafory dla stanów intensywnego cierpienia, załamania się czy braku nadziei. W tym znaczeniu na to, co ludzie nazywają depresję klimatyczną, można popatrzeć raczej jako na kryzys egzystencjalny spowodowany poważnym i realnym zagrożeniem cywilizacyjnym, którego skala i znaczenie dopiero zaczynają do ludzi docierać.” – za: “Klimatyczne ABC”.
Jakie odczucia towarzyszą ludziom wobec zmiany klimatu?
- Zaprzeczanie i dystansowanie się
- Silne emocje klimatyczne, tj. smutek, bezradność, strach i lęk, poczucie straty, żałoba, niepewność, dezorientacja, paraliż, apatia, przytłoczenie, panika, przewlekły stres, wściekłość i gniew, poczucie winy, poczucie krzywdy
- Solastalgia
- Depresja klimatyczna
Cytaty pochodzą z: Budziszewska, M., Kardaś, A., Bohdanowicz, Z., Warszawski, U. (2023). Klimatyczne ABC. Interdyscyplinarne podstawy współczesnej wiedzy o zmianie klimatu. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.