Definicja
Poprzez romantyzowanie rozumie się przypisywanie postaciom heroicznego znaczenia, idealizowanie ich, glamoryzowanie ich czynów oraz gloryfikowanie ich postaw.
Przejawy zjawiska
W ostatnim czasie można zauważyć trend, który polega na tym, że głównie młode osoby romantyzują i pochwalają przestępców w internecie. Może to przybierać formę składania wyrazów wsparcia dla drobnych przestępców pod lokalnymi doniesieniami prasowymi, pisania listów do więźniów, tworzenia tzw. fanartów, zakładania fandomów, prowadzenia dyskusji i wyrażania aprobaty na forach internetowych czy publikowania filmików, np. na Tik Toku (Nowak, Łukasiak, 2021).
Kto najczęściej jest obiektem romantyzowania?
“W ostatnim czasie wzmożoną uwagę grupy uczestniczące w omawianym zjawisku poświęcają zabójcom seryjnym, takim jak Ted Bundy, Jeffrey Dahmer czy Richard Ramirez oraz zabójcom masowym, ze szczególnym uwzględnieniem małoletnich sprawców
strzelanin w szkołach w Campbell County, Columbine, Suzano czy Santa Fe. Najczęściej romantyzowane są postacie białych mężczyzn, odbieranych jednocześnie jako uwodziciele, geniusze oraz ofiary (systemu, sytuacji lub konkretnych osób) (Picart, Greek, 2002)” – Nowak i Łukasiak (2021)
Przyczyny fascynacji złem (Wiśniewski, 1997)
- Uparte dążenie człowieka ku wartościom pozytywnym;
- Efekt zdumienia obecnością zła w świecie mimo ogromnego aksjologicznego wysiłku człowieka;
- Naturalna reakcja wynikająca z ciekawości poznania zagadnień będących kulturowym tabu;
- Przejaw rzeczywistego działania zła w świecie;
- Skutek znużenia pedagogiką ideałów i abstrakcyjną frazeologią moralną;
- Symptom nieufności wobec utopijnych projektów porządkowania rzeczywistości.
Psychologiczny aspekt zjawiska (Nowak, Łukasiak, 2021)
Hybristofilia – rodzaj parafilii, w której podniecenie seksualne oraz romantyczne zainteresowanie drugą osobą uzależnione jest od świadomości popełnienia przez nią czynów, które w społecznym odczuciu są niemoralne (np. zdrada, kłamstwo) lub szczególnie bestialskie. Hybristofilia ma dwie formy: pasywną oraz aktywną. Pierwsza charakteryzuję się tendencją do zaprzeczania zbrodniom kochanych osób. Z formą aktywną mamy z kolei do czynienia, kiedy osoba bierze udział w zbrodniach popełnianych przez swojego partnera.
Badania Isenberg (2000)
“Z przeprowadzonych przez Isenberg badań wynika, że hybristofilia występuje najczęściej u kobiet mających traumatyczne dzieciństwo. Okazało się również, że respondentami były w dużej części kobiety będące ofiarami gwałtu lub znęcania się. Z badań amerykańskiej autorki wyraźnie wyłania się profil „zagubionych małych dziewczynek”, czyli kobiet, które nie tylko zostały skrzywdzone przez bolesną przeszłość, lecz także żyją w wyimaginowanej rzeczywistości. Isenberg zauważa, że poszukują one mężczyzn, przy których mogą mieć poczucie pełnej kontroli. Paradoksalnie doskonałymi partnerami okazują się mężczyźni przebywający w więzieniu. Ograniczona wolność mężczyzny powoduje, że mogą nim w pewien sposób kierować, a nawet nad nim dominować.” za: Nowak i Łukasiak (2021)
Negatywne skutki zjawiska (Nowak, Łukasiak, 2021)
- Wytworzenie się tożsamości negatywnej, polegającej na odczuciu posiadania cech niepożądanych, nieakceptowalnych czy bezwartościowych i projektowanie ich przez jednostkę przechodzącą kryzys tożsamości na innych ludzi
- Dyfuzja tożsamości, prowadząca do braku pewności siebie, izolacji, dysocjacji, a nawet dezintegracji tożsamości oraz rozproszenia ról podejmowanych przez osobę
- Uczestniczenie w przestępczości (w tym angażowanie się w tzw. copycat crimes, czyli przestępstwa naśladowcze).
Źródła:
Isenberg, S. (2000). Women who love men who kill. iUniverse.
Nowak, J. K., Łukasiak, A. (2021). Romantyzowanie przestępców przez cybersubkultury młodzieżowe–ogólne wprowadzenie do problematyki. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 605(10), 3-16.
Picart, C., Greek, C. (2002). The compulsion of reel/real serial killer and vampires: Toward a gothic criminology. Journal of Criminal Justice and Popular Culture, 1(10), 39–68.
Wiśniewski, R. (1997). Aksjologia zła. W sprawie zmiany perspektywy filozofii wartości.