Stimowanie (z ang. stimming) to powtarzanie ruchów lub dźwięków oraz manipulowanie obiektami w powtarzalny sposób.
Inne określenia na stimy, na które można natrafić to: steoreotypie, zachowania autostymulujące, manieryzmy ruchowe, stereotypowe zachowania motoryczne, nietypowe zachowania sensoryczne, powtarzalne zachowania sensomotoryczne.
Przykłady stimów:
- machanie rękoma lub wykręcanie palców
- kołysanie się w przód i w tył
- drapanie głowy
- machanie nogą
- wirowanie
- owijanie sznurka wokół palców
- gryzienie rękawów
- wielokrotnie powtarzanie sylaby, słowa albo dźwięku (nazywane czasem echolalią)
- obserwacja obiektów, które się kręcą lub obserwacja drobinek kurzu w powietrzu
- żucie lub gryzienie
- otwieranie i zamykanie drzwi
- słuchanie tego samego dźwięku lub piosenki.
Obecnie wielu terapeutów i naukowców uważa, że nie należy zmieniać zachowań powtarzalnych, np. starając się oduczyć stimowania. Chyba, że są to zachowania krzywdzące dla osoby autystycznej lub otoczenia (np. uporczywe drapanie skóry, uderzanie głową o ścianę).
Funkcje stimów
Samoregulacja: stymulacja może pomóc jednostkom regulować ich bodźce sensoryczne, emocje i poziomy pobudzenia, zapewniając sposób radzenia sobie z przytłaczającymi lub stresującymi sytuacjami.
Stymulacja sensoryczna: może służyć jako sposób na poszukiwanie bodźców sensorycznych lub samouspokojenie, pomagając osobom w radzeniu sobie z wrażliwością sensoryczną lub zachowaniami związanymi z poszukiwaniem bodźców sensorycznych.
Wyrażanie emocji: zachowania stymulacyjne mogą wyrażać emocje, takie jak podekscytowanie, niepokój, frustracja lub radość, gdy komunikacja werbalna jest trudna.
Rutyna i przewidywalność: stymulacja może dawać poczucie przewidywalności i kontroli w chaotycznym środowisku, zapewniając komfort dzięki powtarzalnym czynnościom.
Komunikacja: w niektórych przypadkach zachowania stymulacyjne mogą przekazywać potrzeby, preferencje lub dyskomfort, gdy komunikacja werbalna jest ograniczona lub niedostępna.
Koncentracja uwagi: stymulacja może pomóc osobom w utrzymaniu uwagi lub koncentracji poprzez redukcję czynników rozpraszających i promowanie poczucia spokoju.
Wyrażanie siebie i tożsamości: zachowania stymulacyjne mogą być unikalną formą wyrażania siebie i tożsamości dla osób z ASD, pozwalając im angażować się w świat w sposób, który jest dla nich autentyczny.